Gepubliceerd door: Raissa Bemelmans Gepubliceerd op: Saturday 18 June 2005, 12:52

Dat de verbinding van de Noordzee naar de Zwarte zee niet alleen zakenmannen en handelsluiaanspreekt, blijkt uit het onderstaande project van Rob Geenen.

Niet alle stoere jongens en meisjes spelen “landje pik met een zakmes” op een zanderig veldje om hun gebieden te vergroten. Sommigen kiezen voor een andere vorm om mensen en landen met elkaar te verbinden. Het nieuwe Europa inspireert namelijk ook kunstenaars om via Rijn, Mainen Donau de kaarten opnieuw te schudden.

Sinds 2001 voert de stichting Ataraxia kunstprojecten uit die zijn gebaseerd op het idee om vanuit de havenstad Rotterdam aan de Noordzee de rivierenroute Maas-Rijn-Main-Donau te volgen tot aan de Zwarte Zee. Via tentoonstellingen wordt onderzocht en getoond watzich op het gebied van de beeldende kunst afspeelt in het Europa, dat in deze tijd sterk in ontwikkeling is.

Uitgangspunt is de beeldende kunst, daarnaast worden dwarsverbandengezocht met aanverwante disciplines, zoals performance, muziek/geluid, beeldend theater.

- In 2002 werd de expositie ‘Oostwaarts’ uitgevoerd in het ‘v.m. Museum voor schepen uit verre landen’ aan de Wijnhaven in Rotterdam.In dit project werd samengewerkt met de Union Artists uit Constanta, Roemenië. (zie www.dtea.nl)

- In 2003 presenteerde de BBK inhaar galerie te Frankfurt dit project.

- In 2004 vond ‘Wired banks’ plaats in Las Palmas, Rotterdam. Een samenwerking met de Magyar Muhely Foundation uit Boedapest stond aan de basis van deze presentatie met kunstenaars uit Nederland en Hongarije. (www.wiredbanks.com)

- In 2006 werd de vervolgtentoonstelling ‘wired banks

- In transit’ gepresenteerd in het Kiscelli Museum in Boedapest. Boedapest is partnerstad van Rotterdam en wordt gezien als het ‘Parijs van het Oosten’. Het ligt in het midden van die vaarroute en was vanuit die optiek de aangewezen locatie voor dit project. Het idee en aanleiding voor deze exposities is geïnspireerd op de navolgende gebeurtenissen en voortvloeiende mogelijkheden:

* De val van de Muur in 1989, dat de mogelijkheid creëerde voor kennismaking en samenwerking metkunstenaars van de landen, die aan deze rivierenroute grenzen, om zo tot nieuwe artistieke energie te komen.

* Opening van het Main-Donau kanaal in 1992 waarmee een openwaterwegverbinding ontstond tussen de Noordzee en de Zwarte Zee. Rotterdam ligt aan deze vaarroute en is de transitohaven van Europa. Zij was Culturele Hoofdstad in 2001. Rotterdam heeft een sterke culturele diversiteit waar vele nieuwe artistieke initiatieven plaatsvinden. Zij is daardoor bij uitstek een broedplaats voor creatieve ideeën die vervolgens langs deze rivierenroute kunnen worden ‘getrans- porteerd’, voor dialoog en ideeuitwisseling.

* Eind jaren negentig werd archeologisch onderzoek gedaan naar scheepswrakken in de ZwarteZee, geïnspireerd door het boek “Deep Waters; Ancient Ships”, geschreven door Willard Bacom. Na 1989 ontstond de mogelijkheid om dit onderzoek daadwerkelijk uit te voeren. Naast de gevonden scheepswrakken stuitte men op de zeebodem onverwacht op restantenvan oude beschavingen. Deze ontdekking dwong tot een herdefiniëring van een historischperspectief.

De Zwarte Zee was aanvankelijk een klein zoet-watermeer en stroomde circa 8.000 jaar geleden, door het stijgen van de zeespiegel aan het einde van de ijstijd, via de Bosporus vol met zout zeewater. Dit duurde een jaar en de bewoners die langs dit zoetwatermeer leefden moesten gedurende die periode zo’n 500-1.000 meter per dag vluchten voor het oprukkende water. Men vermoed dat deze gebeurtenis gedurende duizendenjaren in alle richtingen werd doorverteld voordat het als mythe werd neergeschreven: in het Soemerische Gilgamesj-epos (±1700 v.Chr), het nationale heldendicht van Babylonië en Assyrië (het huidige Irak) en in het verhaal over Noach (± 700 v.Chr) dat terugkomt in de drie religiën: het jodendom, het christendom en de islam.

Geschiedenis die door de aderen van de hedendaagse ontwikkelingen heenstroomt

De vaarroute voert als een culturele bron door een eeuwenoud Europees landschap en verbindt negen landen, elk met een eigen cultuur en verleden. Vanuit deze achtergrond wordt momenteel naar een gemeenschappelijke,nieuwe toekomst toegewerkt. Hoe kijkt men vanuit een artistiek opzicht tegen deze ontwikkelingen aan en welke nieuwe interpretaties en verwachtingen komen hier uit voort. Hoe verhouden de culturen zich tot elkaar, wat is hun onderlinge samenhang en verbinding en welke ‘gemeenschappelijke’ toekomst ziet men voor zich. Vragen die via de presentaties aan de orde worden gesteld. Kunst bestaat bij de existentie van ‘context’. Context, dat perceptieen artistieke autonomie bepaalt en tot wederkerige invloed leidt. Waar liggen in deze context grenzen en verbindingen en op welke wijze kan dit zichtbaar worden gemaakt.

De vaarroute wordt in etappes gevolgd. Per project wordt vanuit de hiervoor omschreven achtergrondspecifiek op de expositielocatie ingezoomd en naar de presentatie toegewerkt. De deelnemende kunstenaars presenteren nieuw werk, gebaseerd op de (artistieke) mogelijkheden die het te bieden heeft en op datgeen wat zich gaandeweg en onverwacht voordoet.

Zo ontstaat een fascinerend verbindend proces van autonome presentaties waarmeenieuwe artistieke ontwikkelingen en opvattingen in een visuele dialoog zichtbaar worden gemaakt.

Rob Geenen, Stichting Ataraxia

E: ataraxia@dtea.nl

M: +31622942420