Gepubliceerd door: Ernst-Jan de Roest Gepubliceerd op: Saturday 01 November 2008, 13:03

Amersfoort, 22 juni 2008, als vervolg op mijn artikel in de laatste editie van Hongarije in Zaken zal ik in dit artikel ingaan op de grensoverschrijdende aspecten van pensioen. Voor het lezen van dit artikel is het van belang de fiscale hoofdregel te kennen. Deze regel is dat een inwoner van Nederland fiscaal onbelemmerd pensioen kan opbouwen, terwijl de claim die de Nederlandse Belastingdienst heeft pas in de uitkeringsfase kan worden verwezenlijkt. Tengevolge van emigratie bestaat de mogelijkheid dat de Nederlandse Belastingdienst zijn heffingsrecht verliest. Om het heffingsrecht op het moment van emigratie alsnog veilig te stellen heeft de Nederlandse wetgever ondermeer de conserverende aanslag in de nationale wetgeving geïntroduceerd. Het is de vraag of deze conserverende aanslag wel EUproof is.

In dit artikel zal ik kort aandacht besteden aan de fiscale aspecten omtrent pensioenen in het kader van emigratie naar Hongarije. Daarbij zal ik1 specifiek ingaan op de houdbaarheid van de conserverende aanslag en afsluiten met enkele tips. Fiscale emigratie Van emigratie naar Hongarije is in fiscale zin sprake indien een Nederlander zijn fiscale woonplaats verplaatst naar Hongarije. Bij het bepalen of de fiscale woonplaats is verplaatst dienen alle feiten en omstandigheden alsmede de (nationale) wetgevingen in acht genomen te worden. Er dient bepaald te worden met welke staat de persoonlijke en economische betrekkingen het nauwst zijn (met andere woorden: waar het middelpunt van de levensbelangen zich bevindt). Bij deze beoordeling, welke heel feitelijk is, wordt onder meer gekeken naar hoeveel tijd per jaar u in Hongarije en nog in Nederland doorbrengt, of uw gezin ook emigreert, of u lid bent van diverse verenigingen, abonnementen heeft op een krant e.d. Voor meer informatie verwijs ik naar eerdergenoemd artikel in Hongarije in Zaken.

Pensioen algemeen

Voor inwoners van Nederland bestaat de mogelijkheid belastingvriendelijk een oudedagsvoorziening op te bouwen. Indien aan de in de belastingwetten gestelde voorwaarden wordt voldaan zal het opbouwen van pensioen niet in Nederland worden belast. Onder voorwaarden zijn premies die zien op oudedagslijfrente aftrekbaar. Pas op het moment van het uitkeren van pensioen en/of de lijfrente zal de Belastingdienst bij u komen aankloppen. Indien een Nederlander emigreert, zou zonder nadere regelgeving, de mogelijkheid voor kunnen komen dat de Nederlandse Staat helemaal geen heffingsrecht meer heeft over de fiscaal vriendelijk opgebouwde oudedagsvoorzieningen. Dit omdat in de meeste belastingverdragen het heffingsrecht over toekomstige pensioen of lijfrente-uitkeringen is toegewezen aan de woonstaat. Ook in het verdrag tussen Nederland en Hongarije ondertekend op 5 juni 1986 is een soortgelijke verdeling van heffingsrechten opgenomen. Als de nieuwe woonstaat vervolgens niet heft over de uitkeringen, bijvoorbeeld doordat die staat heft over de opbouw van pensioen, blijft het pensioen uiteindelijk onbelast.

De voornaamste reden overigens dat de Nederlandse overheid bij het afsluiten van de belastingverdragen heeft afgezien van haar heffingsrecht is gelegen in het feit dat de geëmigreerde Nederlander gebruik maakt van de overheidsvoorzieningen in de nieuwe woonstaat. Het is dan ook redelijk dat de Nederlander dan ook een steentje bijdraagt in het nieuwe land. Nu de afgelopen decennia het grensoverschrijdende personenverkeer in de vorm van uitgezonden werknemers alsmede emigranten is toegenomen, is de problematiek omtrent grensoverschrijdende pensioenen steeds interessanter geworden. Enerzijds kwam de aandacht steeds meer te liggen bij het fiscaal vriendelijk continueren van de pensioenopbouw voor de werknemers.

Anderzijds kwamen er steeds meer fiscale emigranten. Deze laatste groep personen emigreerden naar landen in de wereld die pensioen- en/of lijfrente-uitkeringen niet of nauwelijks belasten. Hongarije is één van deze landen. Hongarije heft namelijk geen belasting over de meeste vormen van pensioen. Het kwam menigmaal voor dat de emigrant direct na emigratie het gehele pensioenkapitaal genoot door de pensioen- en/of lijfrenterechten af te kopen dan wel te vervreemden. Op basis van de belastingverdragen viste Nederland veelal achter het net. Om beide redenen is de nationale pensioenregelgeving op deze punten op de schop gegaan. Ik zal mij in dit artikel beperken tot de maatregelen in het kader van de voorkoming van de pensioenvlucht en dan in speciaal de conserverende aanslag. Conserverende aanslag Eén van de middelen waarmee de Nederlandse overheid de pensioenvlucht wenst te beperken is de conserverende aanslag. Doel hiervan is bij emigratie de belastingheffing over het in Nederland opgebouwd fiscaal gefacilieerde pensioenvermogen en/of lijfrenteaanspraken veilig te stellen.

De aanslag is zo ingericht dat de emigrant op het moment van emigratie wordt geacht de totale waarde van het tot dat moment opgebouwde pensioen te hebben genoten als loon. Voor de opgelegde aanslag wordt uitstel van betaling verleend voor een periode van 10 jaar. Indien binnen deze periode een verboden handeling wordt verricht (bijvoorbeeld afkoop of overdracht van het pensioenkapitaal) zal de gehele aanslag betaald moeten worden. Indien hier geen sprake van is, zal na een periode van tien jaar op verzoek van de emigrant kwijtschelding van het op de conserverende aanslag verschuldigde bedrag worden verleend. Daarmee blijft heffing achterwege.

Conserverende aanslag EU proof?

In de belastingwereld leefde in eerste instantie de vraag of de conserverende aanslag niet in strijd was met een aantal vrijheden voor inwoners van de Europese gemeenschap, zoals de vrijheid van vestiging alsmede de vrijheid van kapitaalverkeer. Tengevolge van de laatste jurisprudentie omtrent de conserverende aanslag, waaronder het arrest ‘De Lasteyrie du Saillant' alsmede de zogenoemde ‘N-Zaak' is hierin meer duidelijkheid gekomen. De oude voorwaarden van de conserverende aanslagen bevatte inderdaad voorwaarden die strijdig waren met het gemeenschapsrecht. Daarom heeft de Nederlandse wetgever de nationale wetgeving zodanig aangepast dat deze strijdigheden zijn komen te vervallen. De emigrant hoeft bijvoorbeeld niet meer te verzoeken om uitstel van betaling van de conserverende aanslag bij emigratie naar een andere EU-lidstaat. Daarnaast geldt dat zekerheidstelling bij emigratie binnen de EU niet langer meer is vereist. Nederland houdt daarbij ook rekening met eventuele waardevermindering van het pensioen ná emigratie.

Daarnaast bestaat nog steeds de vraag of de introductie van de conserverende aanslag niet in strijd is met de zogenoemde goede verdragstrouw. Nederland trekt immers haar heffingsrecht over pensioenen en lijfrenten in grensoverschrijdende situaties naar zich toe, terwijl dit in strijd wordt geacht met veel eerder gesloten belastingverdragen met andere landen. Op 31 januari jl. heeft advocaat-generaal Wattel de Hoge Raad geadviseerd dat de opgelegde conserverende aanslag aan een emigrant die in 2001 naar Frankrijk emigreerde in strijd is met Nederlands goede verdragstrouw. En dat de conserverende aanslag daarom vernietigd dient te worden. Het is nu aan de Hoge Raad daarop te reageren. In de belastingwereld wordt met smart op deze reactie gewacht. Indien de Hoge Raad de advocaat-generaal volgt, zal dit een grote nederlaag zijn voor de Nederlandse overheid in haar strijd tegen de pensioenvlucht.

Tips

1) indien u een conserverende aanslag tegemoet kunt zien adviseer ik u tegen deze aanslag in bezwaar te gaan, ook al heeft u momenteel geen plannenom het pensioenkapitaal niet-regulier af te wikkelen;
2) bezien dient te worden of voor terugkeer naar Nederland als werknemer dan wel als remigrant acties dienen te worden ondernomen om een belastingbesparing te bewerkstelligen nu Hongarije een aantal pensioensoorten niet belast, terwijl heffing door Nederland in het verschiet ligt;
3) indien de Hoge Raad de advocaatgeneraal gelijk geeft, valt het te verwachten dat Nederland veel nieuwe verdragsonderhandelingen op zal starten. Het kan interessant zijn om uw positie te bepalen voordat een nieuw verdrag wordt opgesteld.

De vraag komt natuurlijk naar voren of u concreet iets heeft aan het bovenstaande in het geval dat u van plan bent te emigreren danwel reeds geëmigreerd bent naar Hongarije. Het vorenstaande is gebaseerd op mijn interpretatie van de huidige wetgeving en van de tot op heden gepubliceerde jurisprudentie. In dit artikel ben ik alleen ingegaan op de Nederlandse fiscale gevolgen bij een emigratie. De Hongaarse fiscale gevolgen zijn buiten beschouwing gelaten. Daarbij adviseer ik dringend een ieder bij een emigratie een belastingadviseur te raadplegen,nu bovenstaande opsomming van fiscale gevolgen niet limitatief bedoeld is.

Indien u vragen heeft, mail naar ernst-jan.de.roest@nl.ey.com of bel naar 033-4512738.

Eerder gepubliceerd in HongarijeinZaken. Bestellen?