Gepubliceerd door: Ernst-Jan de Roest Gepubliceerd op: Wednesday 03 September 2008, 15:13

Arnhem, 22 februari 2008, met de emigratiebeurs te Hardenberg achter de rug, is de kans groot dat u serieus nadenkt over emigreren naar Hongarije. Zoals in editie 10 van Hongarije in Zaken belooft, zal ik1 in dit artikel de fiscale aspecten van emigratie uiteenzetten.

Het is echter helaas niet zo eenvoudig om een blauwdruk van de fiscale gevolgen te ontwikkelen die voor iedere situatie van toepassing is. Voornamelijk uw persoonlijke situatie en wensen zijn uiteindelijk bepalend. Heeft u bijvoorbeeld een eigen woning, een lijfrenteverzekering, een onderneming en bent u vervolgens voornemens om de eigen woning te verkopen of deze juist aan te houden, de onderneming voort te zetten, te verkopen of te beëindigen? Dit zijn allemaal vragen die van belang zijn bij een emigratie. Om de fiscale gevolgen van een emigratie vast te stellen dient daarom allereerst uw situatie in beeld gebracht te worden. Vervolgens kan aan de hand van uw situatie bezien worden of er daadwerkelijk sprake is van fiscale emigratie en kunnen de bijbehorende fiscale gevolgen vastgesteld worden. Uiteindelijk dient bezien te worden of er middels "tax planning" een fiscaal voordeel behaald kan worden. In dit artikel zal ik allereerst ingaan op de vraag wanneer er sprake is van fiscale emigratie. Hierna wordt aandacht besteed aan veel voorkomende gevolgen van emigratie die gelden voor particulieren, ondernemers voor de inkomstenbelasting en de aanmerkelijk belanghouders

Fiscale emigratie

Ten aanzien van alle hierboven genoemde belastingplichtigen geldt dat zij als inwoner van Nederland voor het totale inkomen, waar ook ter wereld genoten, onderworpen zijn aan de Nederlandse inkomstenbelasting als binnenlands belastingplichtige. Degene die geen inwoner van Nederland is, is krachtens de Nederlandse wetgeving slechts voor bepaalde bronnen van inkomen aan de Nederlandse inkomstenbelasting onderworpen, de buitenlands belastingplichtige. Denk daarbij aan in Nederland gelegen onroerende zaken en vanuit Nederland ontvangen (pensioen)uitkeringen (mits premies ten laste van Nederlands inkomen of winst zijn gebracht). De beoordeling waar iemand woont en of diegene binnenlands of buitenlands belastingplichtige is, wordt gedaan op basis van de feiten en omstandigheden. Er dient bepaald te worden met welke staat de persoonlijke en economische betrekkingen het nauwst zijn (met andere woorden: waar het middelpunt van de levensbelangen zich bevindt).

Bij deze beoordeling, welke heel feitelijk is, wordt Arnhem, 22 februari 2008, met de emigratiebeurs te Hardenberg achter de rug, is de kans groot dat u serieus nadenkt over emigreren naar Hongarije. Zoals in editie 10 van Hongarije in Zaken belooft, zal ik1 in dit artikel de fiscale aspecten van emigratie uiteenzetten. Het is echter helaas niet zo eenvoudig om een blauwdruk van de fiscale gevolgen te ontwikkelen die voor iedere situatie van toepassing is. Voornamelijk uw persoonlijke situatie en wensen zijn uiteindelijk bepalend. Heeft u bijvoorbeeld een eigen woning, een lijfrenteverzekering, een onderneming en bent u vervolgens voornemens om de eigen woning te verkopen of deze juist aan te houden, de onderneming voort te zetten, te verkopen of te beëindigen? Dit zijn allemaal vragen die van belang zijn bij een emigratie. Om de fiscale gevolgen van een emigratie vast te stellen dient daarom allereerst uw situatie in beeld gebracht te worden. Vervolgens kan aan de hand van uw situatie bezien worden of er daadwerkelijk sprake is van fiscale emigratie en kunnen de bijbehorende fiscale gevolgen vastgesteld worden. Uiteindelijk dient bezien te worden of er middels "tax planning" een fiscaal voordeel behaald kan worden. In dit artikel zal ik allereerst ingaan op de vraag wanneer er sprake is van fiscale emigratie. Hierna wordt aandacht besteed aan veel voorkomende gevolgen van emigratie die gelden voor particulieren, ondernemers voor de inkomstenbelasting en de aanmerkelijk belanghouders. onder meer gekeken naar hoeveel tijd per jaar u in Hongarije en nog in Nederland doorbrengt, of uw gezin ook emigreert, of u lid bent van diverse verenigingen, abonnementen heeft op een krant e.d. Een checklist waarin een aantal relevante omstandigheden worden aangeduid, vind u aan het einde van dit artikel. Vervolgens zal Hongarije ook zelfstandig beoordelen of u (vanuit Hongarije bezien) binnenlands belastingplichtige bent geworden van Hongarije. Elk land beoordeelt zelfstandig de onderworpenheid aan de in dat land geldende belastingwetten. In situaties dat beide landen u op grond van hun nationale wetgeving als inwoner aanmerken, zal op grond van het tussen Nederland en Hongarije gesloten Verdrag tot vermijding van dubbele belastingheffing bepaald kunnen worden van welke staat u inwoner bent.

Belastingplicht in Nederland na emigratie

Indien u alle banden verbreekt met Nederland zal de Nederlandse belastingdienst niet zo snel van mening zijn dat u in Nederland binnenlands belastingplichtige zult zijn, er is dan ook sprake van fiscale emigratie. Het is echter wel mogelijk dat u ondanks het verbreken van "alle" banden aangemerkt wordt als buitenlands belastingplichtige. Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn als u nog steeds onroerend goed in Nederland aanhoudt of (pensioen)uitkeringen uit Nederland ontvangt.

Belastingplicht in Hongarije na emigratie

Indien u feitelijk emigreert naar Hongarije en daar een nieuw leven gaat opbouwen, zal u in Hongarije worden aangemerkt als binnenlands belastingplichtige, er is dan sprake van fiscale immigratie. Ook Hongarije belast haar binnenlands belastingplichtigen voor het totale inkomen, waar ook ter wereld genoten. Fiscale gevolgen emigratie naar Hongarije Emigreren brengt bij de meeste Nederlanders de nodige fiscale gevolgen mee. Hieronder zal allereerst worden ingegaan op de meest voorkomende fiscale gevolgen van emigratie van een natuurlijk persoon, vervolgens komen enkele fiscale gevolgen voor de ondernemer voor de inkomstenbelasting evenals de aanmerkelijk belanghouder aan de orde.

Eigen woning Nederland

De fiscale gevolgen van de emigratie ten aanzien van de eigen woning zijn heel divers. Indien u uw eigen woning verkoopt, zal een verkoopwinst op de eigen woning onbelast genoten kunnen worden. Als de eigen woning te tijden van de emigratie nog niet verkocht is, kunt u onder voorwaarden de hypotheekrente nog voor twee jaar in aftrek brengen (voorzover u nog in Nederland belastbaar inkomen heeft) en zal een eventuele verkoopopbrengst ook onbelast genoten kunnen worden. De eventuele verkoopwinst op de eigen woning zal in aanmerking worden genomen voor de eigenwoningreserve.

Indien u binnen 5 jaren na het vormen van de reserve geen vervangende nieuwe eigen woning in Nederland heeft gekocht,hetgeen in het algemeen het geval zal zijn bij een emigratie, zal de reserve komen te vervallen. Na een eventuele terugkeer naar Nederland na 5 jaar zal bij de mogelijke aankoop van een nieuwe eigen woning geen rekening meer gehouden hoeven te worden met de eigenwoningreserve. Indien u de woning niet wenst te verkopen en juist wil aanhouden, zal de woning vanaf het moment van emigratie naar Hongarije worden aangemerkt als vermogensbestanddeel in box III. Ook bij de overgang van uw woning van box 1 naar box III speelt de eigenwoningreserve een rol. In voorkomende gevallen dient de hoogte van de reserve tijdens deze overgang van box I naar box III bepaald te worden. Daarbij zal een eventuele hypothecaire schuld ten aanzien van de woning tot de grondslag van box III gaan behoren, hetgeen betekent dat de rente van de hypothecaire schuld niet meer aftrekbaar zal zijn.

Lijfrente

Indien u te tijden van de emigratie een lijfrenteverzekering heeft afgesloten waarvan u de premies van uw inkomen in box I heeft afgetrokken, zal de emigratie in beginsel leiden tot belastingheffing. Achterliggende gedachte hiervan is dat nu u de premies ten laste van uw box 1 inkomen heeft gebracht, ook de toekomstige uitkeringen uit hoofde van de lijfrenteverzekering belast zijn in box I.

Indien u tussentijds emigreert, bestaat de kans dat Nederland geen belasting kan heffen over de toekomstige uitkeringen. Om deze reden zal de Nederlandse belastingdienst aan u een zogenoemde conserverende aanslag opleggen. Een conserverende aanslag houdt in dat een aanslag inkomstenbelasting wordt opgelegd over de waarde van de polis. Daarbij zal er ook revisierente verschuldigd zijn van maximaal 20% van de waarde in het economisch verkeer van de lijfrenteverzekering. Als de verzekering korter heeft bestaan dan tien jaar kan de revisierente lager zijn dan 20%. Voor de opgelegde aanslag inclusief de revisierente wordt uitstel van betaling verleend voor een periode van 10 jaar. Indien binnen deze periode een verboden handeling wordt verricht (bijvoorbeeld afkoop van de verzekering) zal de gehele aanslag betaald moeten worden.

Indien hier geen sprake van is, zal na 10 jaar de opgelegde aanslag worden vernietigd.

Pensioen

De fiscale gevolgen voor pensioen zijn vergelijkbaar met die van de lijfrenteverzekering. Derhalve zal ook ten aanzien van de waarde van het opgebouwde pensioen een conserverende aanslag worden opgelegd inclusief heffingsrente, waarbij de voorwaarden van de aanslag vergelijkbaar zijn met de voorwaarden voor de lijfrenteverzekering. Ondernemer voor de inkomstenbelasting De fiscale gevolgen van een fiscale emigratie van een ondernemer voor de inkomstenbelasting zijn zeer divers. In het algemeen kan gesteld worden dat een fiscale emigratie van een ondernemer voor de inkomstenbelasting tevens inhoudt dat de onderneming staakt. Dit betekent dat er in Nederland afgerekend dient te worden over de goodwill, stille en fiscale reserves in box 1 van de inkomstenbelasting. Ten aanzien van deze heffing wordt geen conserverende aanslag opgelegd. Dit betekent dat de ondernemer tegen een directe belastingheffing aanloopt. In de praktijk bestaan er mogelijkheden om (directe) belastingheffing (deels) te voorkomen. Deze mogelijkheden zien vooral op de situatie dat de onderneming wordt overgedragen. Om optimaal gebruik te maken van deze mogelijkheden adviseer ik u in een dergelijke situatie zo spoedig mogelijk in overleg te treden met uw belastingadviseur.

Aanmerkelijk belanghouder

De fiscale emigratie van een aanmerkelijk belanghouder (iemand die direct of indirect minimaal 5% aandelen bezit in bijvoorbeeld een besloten vennootschap) naar Hongarije gaat gepaard met een fictieve vervreemding van het belang. Dit betekent dat de aanmerkelijk belanghouder over de vervreemdingswinst (waarde economisch verkeer van het belang -/- de verkrijgingprijs) 25% inkomstenbelasting verschuldigd zal zijn (box 2). Ten aanzien van deze fictieve verkoopwinst wordt ook een "conserverende aanslag" opgelegd, waarvoor gedurende tien jaar uitstel van betaling kan worden verkregen. Indien binnen deze periode een verboden handeling wordt verricht (bijvoorbeeld verkoop van de aandelen) zal de gehele aanslag betaald moeten worden. Indien hier geen sprake van is, zal na 10 jaar de opgelegde aanslag worden vernietigd. Opgemerkt dient te worden dat u als aanmerkelijk belanghouder in beginsel kwalificeert als buitenlands belastingplichtige.

Indien een aanmerkelijk belanghouder tevens bestuurder is van bijvoorbeeld een besloten vennootschap kan het zijn dat de vennootschap ook wordt geacht Nederland te verlaten. Dit kan ook directe belastingheffing betekenen. In de praktijk kan een bestuurderswisseling al voorkomen dat de vennootschap mee emigreert.

Ten slotte

De Nederlandse belastingdienst laat emigranten niet makkelijk gaan. Zowel voor pensioenen, lijfrenten en aanmerkelijk belangen zijn conserverende aanslagen in het leven geroepen. Voorts blijft u als inwoner van Hongarije beperkt belastingplichtig in Nederland voor veel inkomstenbronnen: bijvoorbeeld de woning in Nederland, het aanmerkelijk belang in een Nederlandse vennootschap evenals de lijfrente en de latere pensioenuitkeringen. Het vorenstaande is gebaseerd op mijn interpretatie van de huidige wetgeving en van de tot op heden gepubliceerde jurisprudentie. In dit artikel ben ik alleen ingegaan op de Nederlandse fiscale gevolgen bij een emigratie. De Hongaarse fiscale gevolgen zijn buiten beschouwing gelaten. Daarbij adviseer ik dringend een ieder bij een emigratie een belastingadviseur te raadplegen, nu bovenstaande opsomming van fiscale gevolgen niet imitatief bedoeld is.