Gepubliceerd door: Mária Ballendux-Bogyay Gepubliceerd op: Friday 22 July 2005, 15:38

Wie zaken doet in Hongarije, heeft ongetwijfeld wel eens zijn hoofd gestoten. Dingen gaan daar nu eenmaal net even anders.

Leven en werken in een andere culturele omgeving is complex. Om de juiste omgangsvormen in een vreemde cultuur te kunnen vinden, is een lijst van "dos en don'ts" niet voldoende. Dan zal men zich meer in de anderen moeten verdiepen. Wil men inderdaad de karaktertrekken, gewoontes, tradities, aardigheden en eigenaardigheden van een volk beter begrijpen, dan moet men meer over hun geschiedenis en religie weten. Maar enige kennis van dos en don'ts in een vreemde cultuur kan ons wel zeker helpen om ons daar meer comfortabel te voelen en effi ciënter zaken te kunnen doen.

Hongarije

Wie denkt in Hongarije net zo zaken te kunnen doen als in Nederland, vergist zich. Zodra je de Hongaarse grens gepasseerd bent, blijkt dat je anders tegen de dagelijkse dingen aan moet kijken. Wat kun je dan maar beter weten voordat je in Hongarije gaat wonen en werken en met Hongaren te maken krijgt?

Enkele belangrijke dos voor Nederlanders in hun contact met Hongaren

1. Wees minder direct en beleefder in je communicatie dan in Nederland gebruikelijk is. Geduld, indirectheid en tact zijn in Hongarije juist effectief. Het komt regelmatig terug in de verhalen, dat Nederlanders bot zijn, het niet diplomatiek aanpakken, ongeduldig zijn en te snel beslissingen nemen. Hongare hebben minder directe manieren. Je gezicht bewaren is daar in de omgang veel belangrijker dan in Nederland.

2. Doe meer aan socialisering bij het zaken doen en stel je in contacten meer relatiegericht op. Nederlanders houden vaak een snelle presentatie waarin ze bondig uiteenzetten wat ze willen bereiken en hoeveel het mag kosten. Hongaren willen eerst een persoonlijk contact opbouwen, ze willen ook de toekomstige zakenpartner breder dan alleen maar zakelijk leren kennen. Daarom kunnen ze ook persoonlijke vragen stellen. Eerst de mens daarna de zakenman. Vertel dus eerder dan in Nederland gebruikelijke details over je persoonlijk leven. Het gaat uiteindelijk om het winnen van vertrouwen. Persoonlijke ontmoetingen zijn daar meer waard dan mails. Vooral met mensen die nog onder het oude systeem zijn opgegroeid moet je meer tijd nemen. Een oudere Hongaar zal eerst trots zijn bureau willen laten zien en de foto's waarop hij poseert met de plaatselijke prominenten. Bij jongeren kan je dat soort beleefdheden overslaan. Zakendoen in Hongarije betekent voor Nederlanders in allereerste instantie: leren afwachten. Dus niet meteen recht op het doel afgaan of ter zake willen komen.

3. Schroom niet om daar je eigen academische titels of hiërarchische positie te laten zien op je visitekaartje, ondanks het feit dat Nederlanders niet zo te koop lopen met hun academische titels. Hongaren, evenals de Duitsers en Oostenrijkers zijn erg titel - en statusgevoelig. Door het gebruik van titels krijgt men meer aanzien. Zelf laten Hongaren zich vaak met hun titel aanspreken. Dit hoor je ook regelmatig op de televisie tijdens interviews. Ook de Hongaarse echtgenotes pronken in het sociale verkeer met de titel van hun man: mevr. Prof. Dr. Nagy, en daar hoeft ze zelf niet voor gestudeerd te hebben! Zo'n titel voor een getrouwde Hongaarse vrouw kan er als volgt uitzien: dr. Kis Jánosné (-né = mevrouw). Dit betekent dat de echtgenoot van mevrouw Kis de "dr." titel heeft. Heeft mevrouw Kis zelf die titel, en nam zij na het huwelijk de naam van haar echtgenoot over, dan noemt ze zich "Kis Jánosné dr". Hongaren gebruiken hun "dr." titel niet alleen in hun zakelijke briefwisseling maar vaak ook in hun privé - correspondentie. Overigens is de Hongaarse "dr." (of Dr.) verwarrend, want deze titel wordt daar niet alleen gevoerd door mensen die gepromoveerd zijn. Hij staat in de meeste gevallen voor de Nederlandse "drs."

Enkele belangrijke don'ts voor Nederlanders in hun contact met Hongaren

1. Begin niet meteen met kritiek op wat er besproken
wordt. Noem eerst een aantal pluspunten voor je de minpunten aan de orde stelt. De meeste Hongaren zijn gevoelig voor kritiek. Ze ervaren dit als een persoonlijke aanval. Harde kritiek kan hen binnen de hiërarchische Hongaarse context in het nauw brengen. Plagen is uit den boze. Het wordt door Nederlanders als grapje gebracht maar Hongaren vinden er niets grappigs aan (andere volkeren trouwens ook niet.) Ga er niet automatisch van uit dat het achterwege blijven van kritiek van de Hongaarse kant daadwerkelijke instemming betekent. Hongaren zijn minder uitgesproken in hun oordeel. Een helder en duidelijk ‘nee" zul je niet gauw te horen krijgen. Het lange onderdrukt zijn heeft de Hongaren geleerd zich "gedeisd" te houden.

2. Wind je niet snel op. Als een Nederlander bijvoorbeeld een e-mail met een voorstel naar een Hongaarse collega stuurt, verwacht hij/zij binnen een paar uur een antwoord. Dat blijft uit. Want de Hongaar stuurt de mail eerst naar zijn baas, die hem weer doorstuurt naar zijn baas. Zo gaat je e-mail helemaal naar de top van de organisatie, en weer terug.
Weken later komt er een antwoord: goed voorstel. Ondertussen denkt de Nederlander: met die Hongaren valt niet te werken, ze zijn zo traag. Bedenk, dat Hongaren risico mijdend gedrag en sterk gevoel voor hiërarchie hebben. Aan Hongaarse zijde zijn veel meer mensen bij de besluitvorming betrokken op verschillende niveaus. Daarom vergt het proces ook veel meer tijd dan bijvoorbeeld in Nederland. De Hongaarse molens draaien traag maar als het vertrouwen er eenmaal is, staat het hele bedrijf er ook achter. Wees dus niet te ongeduldig!

3. Controversiële onderwerpen kunnen in het zakelijke verkeer maar beter worden vermeden. Zo zijn de opvattingen over homoseksualiteit bijvoorbeeld veel minder vrij dan in Nederland. En met het onderwerp politiek begeef je je in een mijnenveld. Het land is sterk gepolariseerd en je weet niet van tevoren aan welke kant je gesprekspartner zal zitten.

4. Vergeet niet dat humor zich moeilijk laat vertalen en dat de Nederlandse grappen geen exportproducten zijn. Alles omvattend kan een overzicht als hierboven niet zijn. Zekerheid dat elke wrijving wordt vermeden
bieden de genoemde do's en don'ts niet. Maar de lezer is wel beter voorbereid op zijn contacten met mensen uit de Hongaarse cultuur om valkuilen te vermijden.

Tekst: Maria Ballendux - Bogyay
Trainster Hongaarse taal - en cultuur

Eerder gepubliceerd in HongarijeinZaken editie 7. Bestellen?