Gepubliceerd door: Michel Daenen Gepubliceerd op: Tuesday 12 January 2010, 11:33

Met “Miskolc als Stadslab- proefkonijn” kondigden we in de 14e editie van Hongarije In Zaken aan
dat de segregatieproblematiek van de Roma in een van de valleien rond Miskolc het vraagstuk werd
waar een internationale groep stedenbouwkundigen zich tijdens het Stadslab 2009 over zouden
buigen. Afgelopen week werden de eindresultaten gepresenteerd. En, is de proef geslaagd? Leeft
het konijn nog?

het sluiten van de overeenkomst tussen Stadslab en de gemeente Miskolc is begonnen met de werving van de deelnemers aan dit project. Het onderwerp, segregatieproblematiek in een middengrote Hongaarse stad, bleek voldoende aantrekkingskracht te hebben om een team te vormen met vertegenwoordigers uit Canada, Nigeria, Roemenië, Griekenland, Servië, Portugal, Nederland en Hongarije. In september ging het postacademische
project daadwerkelijk van start.

Weken in Hongarije en Nederland wisselden elkaar af. Ze waren gevuld met lezingen, excursies, discussies,  studie, masterclasses en bezoeken aan het gebied waar het om ging: de Lyuko vallei, een gebied ten noordwesten van Miskolc, waar momenteel circa 4500 mensen, voornamelijk Roma, wonen in veelal erbarmelijke omstandigheden. De deelnemers braken hun hoofd over hun toegevoegde waarde als architect of stedenbouwkundige bij een complex
vraagstuk als dit en kwamen na weken van hard werken met suggesties voor oplossingsrichtingen.

De presentatie, moment van de waarheid

In ieder geval heeft de groep lef. Je buigen over een precair onderwerp als het Romavraagstuk, wat door menigeen in Hongarije als een onoplosbaar probleem wordt gezien, is niet niks. Een volle zaal is benieuwd naar de ideeën. De sfeer bij de deelnemers is gespannen. Hoe zou de boodschap vallen? Ze schatten in dat het aan zal komen als een schok. Naast ambtenaren, bewoners en politici van de gemeente Miskolc is de zaal gevuld met pers en vertegenwoordigers van de Roma uit de vallei.

Marc Glaudemans, directeur en  initiatiefnemer van Stadslab, doet de aftrap met een beschouwing van de situatie: waar hebben we het over? Waarom is de vallei een probleem? En wat gebeurt er als we niets doen? Het gevaar bestaat volgens Glaudemans dat de wildgroei van illegale huizen op grond waar mijnschachten onder liggen zonder goede infrastructuur exponentieel zal toenemen.

Ernstige gettovorming à la buurten in Zuid-Amerika is het resultaat. Wat Stadslab betreft is niets doen geen optie omdat het uiteindelijk de hele stadsgemeenschap zal raken. Na Glaudemans is de beurt aan de deelnemers om hun suggesties te presenteren. Hun voorgestelde strategie laat zich samenvatten door drie woorden: Restore, Remix, Reimagine.

Restore staat voor het limiteren van nieuwe migratie naar het gebied en het verbeteren van de basisvoorzieningen.

Remix beoogt uiteindelijk de volledige Romabevolking in Lyuko begeleid en goed georganiseerd te laten verhuizen naar Miskolc stad. Hiervoor worden slimme goedkope nieuwbouwoplossingen voorgesteld, waarbij onder andere het studentenleven met het Roma leven geïntegreerd kan worden, omdat van
studenten doorgaans de meest open houding verwacht mag worden.

Re-imagine betekent het opnieuw  inrichten van het vrijgekomen gebied in de vallei. De deelnemers doen de suggestie om hier vooral gebruik te maken van de landschappelijke kwaliteiten van de vallei en de kleurigheid en creativiteit die de Romacultuur met zich mee brengt. Maak een belevenis van een bezoek aan de vallei.

In de voorheen stille zaal wordt nu flink heen en weer geschoven en stijgt een heftig gemompel op. Wellicht komt het idee van verhuizen van Roma naar de stad inderdaad als een schok. Dat het proces niet gemakkelijk is wordt meerdere malen onderstreept. Dat het om een open en nieuwe manier van kijken vraagt wordt zo nodig nog meer benadrukt. “We can’t solve problems by using the same kind of thinking we used when we created them.” Met deze wijsheid van Albert Einstein ter illustratie wordt een groot beroep gedaan op de open houding, creativiteit en “out of the box denken” van de betrokkenen. Of dit in praktijk wordt gebracht valt te bezien.

Uit de reacties uit de zaal blijkt dat het verhaal wisselend ontvangen is. Een reactie van een betrokken politicus in de zaal: “Als politicus heb ik geleerd dat als er drie mogelijke oplossingen zijn voor een probleem, het niet uitmaakt welke je kiest, je zult drie nieuwe problemen creëren.” Of hij hiermee bedoelde dat je beter maar niets kunt doen, of dat je je niet moeten laten afremmen door tegenslagen, laten we maar in het midden.

Met het presenteren van het eindresultaat was het traject voor de deelnemers inhoudelijk ten einde. Is het geslaagd? Als postacademisch traject ... ...het volledige artikel is in opgemaakte vorm (met illustraties) te vinden in Hongarije in Zaken editie 18. Klik hier om deze uitgave te bestellen.

Bron: Hongarije in Zaken editie18