Gepubliceerd door: Frits Niessen Gepubliceerd op: Monday 08 February 2010, 15:19

Toen ruim 3 jaar geleden in Martfű dr. Péter Bakonyi als een nieuwe onafhankelijke burgemeester aantrad, kreeg hij een stad met bijna 7500 inwoners en een schuld van meer dan 350.000.000 Ft., opgebouwd door zijn voorganger en frauduleuze diensten die aan persoonlijke zelfverrijking deden. Als burgemeester realiseerde hij zich dat deze situatie buitengewoon ongezond was. Hij stelde zichzelf en zijn gemeenteraad (als voorbeeld voor iedereen) op een financieel dieet, ontsloeg frauderende zelfverrijkers, deed aangifte tegen de zondaars. Niet absoluut noodzakelijke diensten werden in een slaapstand gezet en het gemeentelijke apparaat werd verkleind. Sport en sociale activiteiten werden in stand gehouden, alleen het noodzakelijke onderhoud werd nog gedaan.

Martfű was ooit een welvarende kleine plaats, ongeveer 20km ten zuiden van provincie hoofdstad Szolnok aan de rivier de Tisza. Ooit begon de Tsjechische Bata er een schoenenfabriek. Net zoals in Best bij Eindhoven. En net zoals in Best bouwde Bata er woningen voor het eigen personeel. In Martfű ontstond zelfs een volledige opleiding voor leerbewerking op (vrijvertaald) MTS niveau. Door Bata trok Martfű nog meer schoenfabrieken aan. Een situatie die zich laat vergelijken met de Langstraat in Nederland. Zo als het de Langstraat verging, verging het Martfű ook: de schoenindustrie is voor het overgrote deel verhuisd naar China. Er zijn nog maar een paar kleine schoenfabrieken actief en van de vakschool is bij gebrek aan belangstelling alleen nog een gymnasium met verschillende andere vakopleidingen over.

Martfű trok met de schoenenfabrieken veel nieuwe werkers aan, en ten behoeve van die arbeiders werd onder andere een bierbrouwerij opgezet. Eerst een local bier dat nog steeds bestaat: Soproni. De brouwerij werd na wat omzwervingen overgenomen door het Oostenrijkse Brau-Union en sinds Brau-Union zelf werd overgenomen door Heineken wordt in Martfű ook Heineken gebrouwen. In Martfű stond ook een olieslagerij: Cereol. Die fabriek werd overgenomen door het Amerikaanse Bunge en heeft zich uitgebreid tot een van de grootste olieslagerijen van Centraal Europa. Om de olieslagerij bezig te houden worden de zonnebloempitten, raapzaad, de maïskorrels en alle andere zaden die maar interessant zijn, van ver over de grenzen aangevoerd. Bijproducten schijnen zelfs als emulgatoren aan de Mars en Nuts fabrieken in Veghel te worden geleverd.

Voor het oude regime was Martfű een voorbeeld gemeente en werd "vanuit Boedapest" genereus geholpen, totdat in 1989 de grenzen open gingen, het oude regime zijn langste tijd gehad had en het nieuwe regime vond dat oude politieke voorkeur posities niet meer konden. Bij het verstrekken van subsidies werd Martfű bij voorkeur zelfs over geslagen, want Martfű lag er al (en ligt er nog steeds) goed bij.

Desondanks is het aantal inwoners van Martfű gedaald naar iets onder de 7000. Daarvan zijn er maar liefst iets meer dan 6000 stemgerechtigd. Het aantal kinderen is dus klein. Martfű telt ongeveer 500 werkelozen en heeft behalve de belangrijke Heineken en Bunge vestigingen een beveiligd industrieterrein met wat lege fabriekgebouwen, het terrein waar de leerindustrie gevestigd was. De gemeentelijke inkomsten zijn, met het krimpen van het aantal bedrijven en fabrieken evenredig geslonken.

Maar toch:

Ondanks de crisis heeft burgemeester Péter Bakonyi afgelopen december de laatste termijn van "zijn" gemeentelijke schuld afbetaald. De gemeente is nu schuldenvrij en kan volledig op eigen benen staan. Het bedrag van de oorspronkelijke schuld vermeerderd met de betaalde rente betekent dat de gemeente meer dan 11 miljoen Forint per maand heeft afbetaald. De prijs van een gemiddelde vrijstaande woning, en dat 38 maanden lang! Voor een betrekkelijk kleine gemeente is dat veel, heel veel! Daardoor mag gezegd worden dat deze gemeente, met deze gemeenteraad en deze burgemeester zich buitengewoon verantwoordelijk heeft opgesteld gedurende de crisis die pas begon nadat Péter Bakonyi burgemeester werd. Daarmee kan ook gezegd worden dat deze gemeente nu, door de verantwoordelijk opstelling van de burgemeester en de gemeenteraad een gemeente is die de aandacht verdient van nieuwe, emigrerende en uitbreidende bedrijven, of van investeerders.

Wat voor bedrijvigheden staan bij Martfű het meest in de belangstelling? Vanwege de levensmiddelen oriëntatie bij Bunge en Heineken denkt de burgemeester natuurlijk eerst aan levensmiddelen en aanverwante industrieën. Maar waar de burgemeester ook aan denkt is het volgende: Er is de laatste tijd geëxperimenteerd met de kweek van algen voor biodiesel. Er hebben zelfs al Boeing vliegtuigen testvluchten op algenbrandstof gemaakt. De goede soort algen bevat zelfs 70% olie en de resten zijn een uitstekend visvoer. Wat is er eigenlijk nodig voor de algenkweek, behalve de algen om mee te beginnen? Lauw stromend water om in te groeien. Ultraviolet licht en CO2 als voedingsmiddel. Heel belangrijk is voor de burgemeester dat algenbrandstof geen belasting vormt voor de levensmiddelen industrie. Martfű heeft thermaal water dat direct of indirect, gebruikt kan worden bij de algenkweek. Martfű heeft ultraviolet licht. De zon schijnt er gemiddeld 2200 uur per jaar. In Nederland 'slechts' 1500 uur. Voedingsstof CO2 is ook al geen probleem omdat CO2 een afvalproduct is bij de bierproductie. Het water gaat rond in een ondiep kanaal, aangedreven door een schoepenwiel waar de gegroeide algen aan blijven hangen om vandaar geoogst te worden. De algen worden gedroogd en geperst. De perstechniek vinden we bij Bunge!

Voor wie geïnteresseerd is in vestiging in of bij Martfű, óók voor andere branches natuurlijk, de schrijver van dit artikel is er bekend en assisteert graag en vrijblijvend.

Correspondent Frits Niessen