Gepubliceerd door: Frits Niessen Gepubliceerd op: Monday 08 March 2010, 10:49

De 15e maart is in Hongarije een bekende nationale feestdag waarvan de meeste Hongaren wel weten waaraan die feestdag herinnert: de vrijheidsstrijd van 1848. Ondanks dat de Hongaren die vrijheidsstrijd hebben verloren, is het toch een reden om te herdenken, want eigenlijk was het de eerste keer dat de Hongaren helemaal voor zich zelf opkwamen.

Voor de "liefhebbers": Hongarije was eerst 150 jaren lang bezet geweest door het gewelddadige 2e Osmaanse (Turkse) rijk, dat Europa tot - vanuit Turkije gezien - voorbij Wenen in het westen en de Poolse grens in het Noorden beheerste. Ongeveer gelijk met de Oostenrijkers (Habsburgers) die vanuit Wenen het Osmaanse rijk bevochten, kwamen ook de Hongaren met listen vanuit de stad Eger tegen de Turken in het geweer en samen met de Habsburgers wisten zij de Turken naar het zuiden te verdrijven. Alleen, de Habsburgers gingen niet weg, zij namen - misschien wel onder een noemer als "ontwikkelingshulp" - het Hongaarse heft in handen. (Over de gebeurtenissen vanuit Eger heeft Géza Gardony in 1889 het geromantiseerde geschiedenisboek "Egri csillagok" geschreven dat naar het Nederlands werd vertaald en in 1982 is uitgegeven onder de titel "De sterren van Eger" door uitgeverij Loeb in Amsterdam, in het kader van Jan Cremer's serie "Hongaars Archief")

Vanaf ongeveer 1830 al leed heel Europa aan een sociale onrust en onvrede. Zelfs in de Nederlandse omgeving werd dat merkbaar, het meest nadrukkelijk door de Belgische afscheiding of, zo U wilt, de Belgische onafhankelijkheid. Begrijpelijk dat onder invloed van de Europese toestanden ook in Hongarije de vrijheidsdrang toenam en het waren de dichter en filosoof Sándor Petőfi (Sjaandor Petteufi) en de strateeg Lajos Kossuth (Lajjos Kossoet) die een Hongaarse opstand tegen de Habsburgers in gang zetten. Met de hulp van de adellijke Russische geestverwanten waren de adelijke Habsburgers in staat om de Hongaarse vrijheidsdrang te onderdrukken. In Budapest gaat onder andere het verhaal, dat de opstandelingen tegen de Habsburgers als straf en dwangarbeid de Citadel moesten bouwen en er vervolgens, na voltooiing, gevangen werden gezet. De Hongaren bleven uiteindelijk bezet, of in ieder geval, ze waren niet zelfstandig. De Habsburgers brachten zelfs een levensstijl die de Hongaren niet zo, en niet in die mate, gewend waren: de verschillen in klassen, het feodale stelsel. Het feodale systeem als een bestuursvorm, waarbij iedereen op afstand voor elkaar zorgde. In een Wiki staat het als volgt typerend omschreven: de priesters baden voor iedereen, de ridders vochten voor iedereen, de soldaten vochten voor iedereen, de boeren kweekten voor iedereen en helemaal achteraan kwamen de vrouwen en kinderen. Binnen dit "economische" systeem was het maar zelden dat Hongaren de kans kregen om een hogere plaats op de maatschappelijke ladder te bereiken en dus voelden zij zich altijd en ten allen tijden onderdrukt.

Geen wonder dat, toen in het vergelijkbare Rusland, het oorspronkelijke communisme als ideaal werd gepresenteerd (iedereen is gelijk en niemand is meer of minder dan een ander) de gedachte niet alleen in Rusland werd aangehangen, maar onder andere ook de arme Hongaren aan het denken werden gezet. Dat de Hongaren aanvankelijk - op hun eigen wijze - met het traditionele communisme sympathiseerden, is dan ook begrijpelijk. Dat de Hongaren zichzelf daarmee weer afhankelijk maakten van anderen werd niet direct als zodanig herkend. Door het communisme waren - onder andere - de Hongaren zo onderdrukt, dat hun materiële en economische ontevredenheid gevoelens die van politieke vrijheid en onafhankelijkheid overtroffen. Toen het communisme in 1989 plaats maakte voor democratie was democratie een nieuwigheid die door de gewone bevolking wel werd gewaardeerd (want het "westen" was democratisch) maar niet werd begrepen.

Nu dit jaar zijn er voor de 6e keer parlement en gemeenteraad verkiezingen. De parlementsverkiezingen zijn als eerste aan de beurt. De eerste ronde op 11 april met voor twijfelgevallen een tweede ronde op 25 april. De gemeenteraadsverkiezingen vinden waarschijnlijk ergens in september, oktober plaats. In het parlement zitten niet alleen nationale volksvertegenwoordigers, maar ook regionale vertegenwoordigers om de verschillende regionale belangen in het nog altijd sterk centralistische Hongarije te behartigen. Kennis over de democratie uit zich het beste wanneer de gesprekken op straat gevolgd worden. Daarbij moet U bedenken dat slechts 2 partijen er werkelijk toe doen. De traditioneel sterke socialistische MSzP, de nakomelingen van het vorige regime, en de FIDESZ, een zwaar concurrerende partij die het midden houdt tussen D66 en de VVD. Op straat valt nu te horen, dat de socialistische regionale vertegenwoordiger wordt opgevolgd door een lid van de FIDESZ dat zich daarvoor heeft aangemeld. Zulke opmerkingen maken duidelijk dat het systeem veranderd is, maar de bevolking niet weet en niet begrijpt wat die veranderingen inhouden.

In een vriendenkring hebben we besloten, om op de nationale feestdag, 15 maart, een feestdag ter ere van de vrijheidsstrijd, in onze gemeente een informatieve bijeenkomst te houden met als thema de internationale betekenis van democratie, zonder te politiseren. Om neutraal over te komen wordt de bijeenkomst in de gereformeerde kerk van Martfű georganiseerd, 's middags om 14:00 uur. Waarschijnlijk (hopelijk) wordt dat een verhelderende bijeenkomst met eerst een voordracht, gevolgd door een discussie.

Nederlanders, vooral zij die Hongaars spreken, worden van harte uitgenodigd. De voordracht is ook in het Nederlands beschikbaar. Voor het discussieprogramma is een tolk Engels beschikbaar. Uw eventuele deelname aan de discussie kan de Hongaren helpen om de democratie beter te begrijpen en te benutten.

Na het discussieprogramma wordt om 16:00 uur een een koor concert gegeven door het uitstekende en bekende Dameskoor uit Martfű en het evenzo goede en bekende mannenkoor uit Tiszaföldvár.