Gepubliceerd door: Frits Niessen Gepubliceerd op: Tuesday 27 April 2010, 13:59

Het is een bekend gezegde: Lang gewacht en stil gezwegen, nooit gedacht en toch gekregen. Het verloop van de afgelopen 4 jaren Hongaarse regering, de aanloop naar de net afgelopen verkiezingen en het resultaat van die verkiezingen omvatten zowel waarheden als onwaarheden die dat gezegde een onwaarschijnlijke diepgang verlenen.

Een korte terugblik zoals wij dat ervaren hebben: Hongarije had een een partijen stelsel dat na het openen van de grenzen in augustus en september 1989, beëindigd werd en de Volksrepubliek een "gewone" republiek werd. Alhoewel, de daarvoor noodzakelijke grondwetswijzigingen werden gepland, doorgevoerd en uitgevoerd door de oude, alleenheersende partij, waardoor de grondwetswijzigingen de oude heersers welgevallig waren. De Hongaren zelf, die niet beter wisten, vonden dat best en hun gedachtewereld wordt nog altijd beheerst door de oude gelate denkwijze. Na het communistische regime van János Kádar, dat zichzelf na de opstand van 1956 gemakshalve socialistisch ging noemen, was de eerste "vrije" regering onder leiding het Magyar Demokrata Forum, gevolgd door de Fidesz (verbond van jonge democraten met VVD-trekjes) van Victor Orbán die werd opgevolgd door de oude socialisten (MSZP) die nog altijd een traditionele aanhang hadden, voornamelijk ouderen en Hongaren die maar moeilijk aan een nieuwe denkwijze kunnen wennen. Bij de daaropvolgende verkiezingen was het verschil tussen de MSZP en Fidesz zo klein dat na hevige strijd over geldige en ongeldige stemmen, de MSZP de macht kreeg. Nadat de premier Ferenc Gyurcsány niet lang daarna, in een omgeving met onverwacht ingeschakelde microfoons, aangaf moe te zijn van het 's morgens, 's middags en 's avonds te moeten liegen, waren de Hongaarse "rapen gaar" en werd verder iedere regeringsactiviteit van de regering door Fidesz in het parlement met een nadrukkelijke afwezigheid gesaboteerd.

De aanloop naar de verkiezingen

Onvrede over de ontstane situatie leidde tot de vorming van nieuwe partijen en politieke richtingen. Daar waren de ontevredenen die met alles ontevreden zijn en die zich als Hongaren ook internationaal onderdrukt voelden. Als de "Magyar Garda" stelden ze zich redelijk agressief en militant op. Na openlijke ontevredenheid over de militante Magyar Garda ontstond een daarvan afgeleide buitengewoon luidruchtige politieke tak die zich de "Jobbik" (Rechts) noemde. "Rechts" zowel bedoeld als de politieke richting, als "recht" in de zin van goed en juist. Die ontwikkeling leidde weer tot de vorming van een gematigde politieke groepering die zich - gezien de omstandigheden heel begrijpelijk - LMP noemde wat zoveel betekent als "Een ander politiek is ook mogelijk" en gezien haar liberaal groene insteek naar het midden het beste met D66 laat vergelijken. Dit zijn de partijen die voor de politieke toekomst van Hongarije maatgevend lijken te worden, met hun Nederlandse vergelijkbaren: Links MSZP, de socialisten (PvdA - SP); Midden het LMP (nieuw) (D66); Rechts Fidesz (vvd); uiterst rechts, Jobbik (nieuw) (pvv)Alle andere partijen en partijtjes lijken zowel in aanhang als in de stemverhoudingen niet meer van belang te zijn.

Verkiezingsverloop

Een hernieuwde strijd tussen de MSZP en Fidesz werd door iedereen verwacht en is er natuurlijk ook gekomen. De socialisten in onze omgeving blonken uit in het zwart maken van anderen, bijvoorbeeld door de nadruk te leggen op het negeren van de socialisten in het parlement en het organiseren van party's en gratis 'cabaret'-avonden voor ouderen en niet in politiek geïnteresseerden. Bij de socialisten was het bestaan van "oud geld" zichtbaar in hun gedrag. In de politieke opinie gingen de socialisten en de Fidesz redelijk gelijk op. Fidesz vreesde dat een deel van hun rechtse aanhang naar de Jobbik zou overlopen, wat voor hen een danig verlies zou zijn. Zelfs in de Nederlandse pers lazen wij waarschuwingen voor het Jobbik-Hongarije dat er aan kwam! Fidesz heeft zich in de verkiezingsstrijd dan ook nadrukkelijk en bedachtzaam opgesteld. De Hongaarse verkiezingen bestaat uit één ronde, met een twééde ronde voor de kiesdistricten waardoor geen van de kandidaten een 50% meerderheid wordt gescoord. Normaal gesproken bestaan de verkiezingen dus uit twee etapes. Nu ook, maar de Fidesz meerderheid in de meeste districten was zo overweldigend, dat slechts in een beperkt deel van het land tweede rondes nodig waren en dat na het tellen van de tweede ronde de Fidesz op >68%, ruim een twee/derde meerderheid, uitkwam. MSZP en en de Jobbik hebben gestreden om de tweede en derde plaats. Winnaar daar was uiteindelijk de MSZP met >15% gevolgd door de Jobbik op >12%. De heel nieuwe en daardoor ook relatief arme LMP heeft ondanks de omstandigheden nog altijd >4% van de stemmen getrokken. Op zich nog een hele en veel belovende prestatie.

Het resultaat

Het resultaat is duidelijk: in het parlement kan Fidesz 4 jaar lang doen en laten wat het wil. Sterker nog, als Fidesz iets zou willen doen wat eigenlijk niet kan, is Fidesz theoretisch in staat om de grondwet dusdanig aan te passen, dat het wel weer kan. Zoiets als Fidesz heeft gelijk en als Fidesz geen gelijk heeft, heeft Fidesz toch gelijk. Dat is natuurlijk een gevaar, maar biedt ook weer talrijke ongekende mogelijkheden want, hadden we al niet vastgesteld dat de Hongaarse grondwet doordrongen is van gedachten uit de vroegere communistische tijd? Ik kan mij voorstellen dat de Fidesz die artikelen graag zou willen aanpassen. Jammer alleen dat er niet een kleinere partij is (of partijen zijn) die de huidige ongelimiteerde macht van Fidesz tot grondig en veelzijdig overleg kunnen dwingen. Als VVD-achtige partij staan de zakelijke interessen bij Fidesz hoog in het vaandel en raken sociale gedachten misschien wat meer op de achtergrond. Maar, door het hogere belang van zakelijke ontwikkeling mag verwacht worden dat de Hongaarse Nationale ontwikkeling de Internationale betrekkingen ten goede zullen komen en daarmee uiteindelijk ook de sociale vooruitzichten. Over 4 jaar zullen we het resultaat bij de volgende nationale verkiezingen kunnen meten.