Gepubliceerd door: Frits Niessen Gepubliceerd op: Monday 10 May 2010, 16:21

Op inZaken.eu zijn eerder in acht artikelen mijn bevindingen gepubliceerd en voor u als lezer geef ik in dit artikel de belangrijkste achtergronden. Het belangrijkste doel van die serie was het op een eenvoudige manier aangeven van de verschillen tussen uw Nederlandse en de Hongaarse denkwijze en de Hongaarse logica. De verschillen waren het gevolg een andere cultuur en een ander politiek beleid dat tientallen jaren geduurd heeft. Door een nieuw beleid – inclusief EU en NATO lidmaatschap – beweegt Hongarije zich in "onze" richting en de (generaties) lange tijd die nodig is om de veranderingen te realiseren kan dramatisch verkort worden wanneer Hongarije hulp krijgt. Het geven van hulp biedt zakelijke mogelijkheden, voor alle branches. Zeker ook voor Nederlandse recreatie ondernemers, die op dat gebied wereldwijd erkende experts zijn.

Door het nieuwe politieke denken en de economische inhaalslag is te verwachten dat Hongarije naar het "West-Europese" prijsniveau groeit, wat impliceert, dat investeren in het nu nog goedkope Hongarije bovengemiddeld rendeert.

Alleen, direct na het opengaan van de grenzen en het begin van het nieuwe denken in 1989, werd Hongarije overstroomd door "adviseurs" vanuit de hele wereld die het Hongaarse belang predikten en het eigen zakelijke belang dienden. De minder ervaren Hongaarse samenleving voelde zich daardoor ernstig bedrogen en het aanzien van buitenlandse bedrijven daalde. Met een passende Nederlandse openheid, het geven van adviezen, het bouwen en gezamenlijk exploiteren van voorbeeld projecten, het opleiden van Hongaarse vakmensen en - door dat alles - het beperken van de Hongaarse werkeloosheid, gesteund door een - door de jaren heen - uitstekende Hongaars-Nederlandse relatie, zijn er voor Nederlandse investeerders in recreatie, recreatiepark constructeurs, recreatiepark ondernemers en opleiders in de recreatiebranche, tientallen mogelijkheden om de Hongaarse toeristische markt en zichzelf te bedienen.

De belangrijkste kenmerken van het "traditionele" Hongaarse toerisme

Gedurende het oude regime was het gebruikelijk dat "de staat" zich opstelde als een soort alwetende controleur die iedereen zijn alwetende wil kon opleggen. Voor het toerisme betekende het, dat de staat niet alleen bepaalde wat een toerist leuk. aardig of interessant vond, maar ook, dat de bewegingsvrijheid voor toeristen beperkt was. De meest geruisloze beperking van bewegingsvrijheid is het aanmoedigen van groep of kudde gedrag.

Er zitten natuurlijk een paar logische aspecten aan zo'n beleid. Heb je voor iedere toerist een aparte registratie nodig of is voor een gemiddelde groep een enkele groepregistratie al voldoende? Moet je als toeristische programma aanbieder maar afwachten of er voldoende individuele gasten komen, of is het voldoende om je programma's naar groepsbestellingen te plannen? Het Hongaarse toerisme heeft zich op basis van zulke gronden helemaal op groepstoerisme georiënteerd. Zo sterk zelfs, dat restaurants die groepprogramma's aanboden andere bezoekers tijdens programma's simpel weigerden. Het spreekt vanzelf dat ook de opleidingen op groeptoerisme georiënteerd waren. Het begon natuurlijk met de eigen "toeristen". (Staats-) Bedrijven gingen met hun eigen werknemers naar de voor de eigen werknemers gebouwde vakantieparken om daar met zijn allen, de bazen en de families vakantie te vieren: te sporten, te wandelen, te dansen, te eten en aan programma's deel te nemen. Wat goed was voor de eigen 'kameraden' was later ook goed voor de kameraden in groepen uit de andere Comecon landen en voor toeristen in groepen uit het 'Westen'.

In de 60-er jaren kwamen de eerste 'individuele' toeristen. Toeristen en toeristen families zonder voorbereid plan, die toerisme bedreven zoals hen dat beviel en de toeristische mogelijkheden gebruikten die beschikbaar waren. Onder deze individuele toeristen bevonden zich hoofdzakelijk West-Duitse Toeristen die Hongarije gebruikten om er hun Oost-Duitse "Verwanten" te ontmoeten die mondjesmaat toestemming kregen om eveneens - niet georganiseerd - naar Hongarije te reizen. Oost-Duitse toeristen hadden over het algemeen niet veel geld te verteren en leefden ('vierden' hun vakanties) op kosten van hun West-Duitse familieleden. Bovendien, West- en Oost-Duitsers hadden elkaar zoveel te vertellen dat de gebruikelijke toeristische infrastructuur eigenlijk overbodig was en het resultaat binnen het straatdenken paste.

Die situatie bleef bestaan tot Hongarije als eerste Oostblok land haar grenzen opende en daarmee de hereniging van Oost- en West-Duitsland inleidde. Die hereniging maakte het voor de Duitsers minder noodzakelijk om naar Hongarije te komen waardoor het Hongaarse toerisme feitelijk instortte. Het was de eerste Fidesz regering die het Széchenyi terv (een eigen 'Marschallplan') opzette en probeerde om een uniek toeristisch project op te zetten, gebruik makend van het overvloedig aanwezige thermaal water. Alleen, en ik veronderstel als gevolg van gebrek aan ervaring, werd niet ieder project even succesvol afgesloten. Tientallen, zo niet honderden thermaal baden werden gebouwd of gerestaureerd, zonder te kijken of daarna voldoende toeristische belangstelling bestond om verder te gaan. Evenmin werd voldoende gelet op de omringende structuren: gekwalificeerd personeel, kwalitatief goede bereikbaarheid, en een toeristische infrastructuur die er op gericht is om toeristen behalve het thermaal water ook andere, aanvullende en gevarieerde bezigheden te bezorgen onder alle weersomstandigheden en jaargetijden.

Conclusies:

Nu is Fidesz opnieuw en met een overduidelijke twee/derde meerderheid aan de macht gekomen en nu is de tijd rijp om wat Fidesz in de 90-er jaren begon, af te maken. Wat nodig is, is een infrastructuur die alle toeristen onder alle omstandigheden bezig kan houden. Met deskundige (Nederlandse) hulp kan het toerisme in Hongarije een grootse toekomst tegemoet gaan. Een toekomst waarin niet alleen Hongarije verdient, maar ook de Nederlandse recreatiepark ondernemers, de Nederlandse recreatiepark constructeurs, Nederlandse investeerders, Nederlandse opleidingen en voor alles de Nederlandse expertise.

Dat is de essentie van mijn serie op het Internet bij http://hongarije.inzaken.eu en voor wie het Internet niet weet te bereiken, zijn print-outs beschikbaar bij de uitgever, bij de Nederlandse ambassade in Boedapest en bij de schrijver van deze serie.