Gepubliceerd door: Raissa Bemelmans Gepubliceerd op: Friday 30 December 2005, 16:50

Debrecen is met zijn 220.000 inwoners de tweede grootste stad van Hongarije, na Boedapest. De stad bevindt zich in het noordoosten van het land, te midden van de poesta, een haast eindeloze vlakte. Het is het middelpunt van een veeteeltgebied met levensmiddelenindustrie, machinebouw, textiel- en farmaceutische industrie; daarnaast vanouds ambachtelijke nijverheid (aardewerk, schoenen).

Ondanks het hoge inwoner aantal heeft Debrecen toch de sfeer en de charmes van een provinciale stad weten te behouden. Een groot dorp, zou je haast kunnen zeggen. Als je het station verlaat, voert de – enige hoofdstraat - je automatisch naar de okerkleurige (gereformeerde) kerk in classicistische stijl. Symbolisch bijna, want de stad draagt als bijnaam 'Het Rome van het calvinisme'.

Dat Debrecen al langer contacten met de Nederlanden heeft, bewijst het standbeeld van Michiel de Ruyter, net achter de grote kerk. Loopt u nog wat verder, dan komt u aan het beroemde gereformeerde college (theologische hogeschool en gymnasium). Ook daar sporen van Nederlandse contacten, in de prachtige bibliotheek bevinden zich namelijk enkele waardevolle Nederlandse boeken en manuscripten.

Ook om andere redenen is het collegeeen bezienswaardigheid: op 14 april 1849 werd de Habsburgse kroon er in de aula vervallen verklaard en de onafhankelijkheid werd uitgeroepen. Men benoemde Kossuth Lajos tot het nieuwe staatshoofd. Deze volksopstand werd enkele maanden later echter door de Habsburgers neergeslagen. De stad is zetel van drie universiteiten; Lajos Kossuth (gesticht 1912; gehuisvest in een protestants college uit 1550); Debrecen Universiteit voor geneeskunde (1951); Debrecen Universiteit voor agrarische wetenschappen (1868), voortsvan een bibliotheek, dierentuin en sterrenwacht. Een andere bezienswaardigheid vormt het Déri-museum, met schilderijen van onder meer Munkácsi (1844-1900).

Verder vindt u er een verzameling opgezette watervogels uit de streek en archeologische stukken uit Griekse, Romeinse, Egyptische en andere tijden. Vanaf de 16e eeuw was de stadeeuwenlang het centrum van het calvinisme in Hongarije. In 1715 werd zij vrijstad; in 1848 en 1849 was zij centrum van de onafhankelijkheidsbeweging onder Kossuth en de plaats van de onttroning der Habsburgers. In 1944 was zij zetel van de eerste en voorlopige pro-Sovjet-Russische regering. Het thermaalbad van Debrecen ligt midden in het grote bos. Een hemels oord als u even wilt relaxen in de vele warme en minder warme baden, of de Turkse sauna. Het thermale elixir borrelt op uit een natuurlijke warmwaterbron.

Een historische terugblik met Nederlands detailU kunt in Debrecen lekker eten en winkelen. Een absolute aanrader is restaurant Corvin aan de Piac u. 10 (centrum) Dit ondergronds restaurant is geheel ingericht in ridderstijl. In het stadscentrum vindt u verschillende mooie kerken zoals de St.Anna-kerk, de Kistemplom (oudste kerkje van de stad) en de Nagytemplom. Achter deze kerk vindt u het standbeeld van István Bocskai, de prins van Transsylvanië (1605-1606), en het calvinistische college met circa 300.000 religieuzeen wetenschappelijke boeken. Debrecen is van oudsher het centrum van de Hongaarse reformatie en de plaats waar achter de eerder beschreven gereformeerde kerk een gedenkzuil staat ter ere van Michiel de Ruyter. Een van de laatste daden die de Nederlandse admiraal Michiel Adriaensz. de Ruyter, was in 1676 de bevrijding uit de galeien van een groep Hongaarse dominees die hiertoe waren veroordeeld door de keizer van Oostenrijk, omdat zij weigerden hun protestantse geloof af te vallen.

Een van Nederlandse eerste inzamelingsacties lag destijds ten grondslag aan de heldendaad van onze Michiel. Hongarije is Nederland nog altijd erkentelijk voor deze historische steun. Een historische terugblik De naam van de stad verscheen voor het eerst in het “Várad Regestrum” in 1235. Debrecen was maar een klein plaatsje tot het begin van de dertiende eeuw. Als eigendomvan landheren was het uitgegroeid tot een behoorlijke vestigingsplaats sinds de invasie van deTartaren. De “Sint Andrew Kerk”is in 1311 gebouwd, de “Paris Council” is gevormd in 1332.

In 1361 heeft de plaats van Lodewijk de rechten als market town gekregen, waardoor de stad eigen rechters mocht kiezen. De inwoners van Debrecen hoefden niet meer in een andere stad voor te komen. In 1405 gaf Sigismund de stad rechten, die tot op heden Buda alleen nog maarhad gehad. Nu mochten de inwoners van Debrecen tweemaal per jaar markten organiseren en muren om hun stad bouwen. De stad kreeg meer rechten in de 15e eeuw. Er mochten meer markten georganiseerd worden, de stad kreeg belastingvoordelen, gilden werden opgericht, rijke marktkoopmannen verschenen in de stad, etc. De historie heeft ook invloed gehadop Debrecen. Nadat het land was gesplitst bevond de stad zich op de grens van drie verschillende delen van Hongarije en moest men zowel belasting betalen aan Wenen en deTurken.

Tegen het einde van de 17e eeuw, toen de Turken het land waren uitgejaagd,nam de invloed van de Habsburgers toe. Leopard I gaf Debrecen de status van koninklijk ensinds deze periode kreeg de stad een heel ander gezicht. Veel mooie gebouwen en kerken werden toen gebouwd. De stad heeft een belangrijke rol gespeeld in de revolutie van 1848-1849. De Hongaarse regering heeft haar zetel toen verplaatst naar Debrecen. In de 19e eeuw openden veel banken en verzekeraars vestigingen in Debrecen en in deze periode kwamde stad weer op de voorgrond van het land. Het herstel van de economie bracht een behoorlijke urbanisatie op gang en het aantal inwoners verdubbelde binnen 50 jaar. In het begin van de 20e eeuw had Debrecen al een behoorlijk modern telefoon netwerk, elektrische verlichting op straat en de tram.

De tweede wereldoorlog heeft ook haar sporen achtergelaten in Debrecen. Veel operaties werden in 1944 vanuit Debrecen georganiseerd. Daardoor heeft de stad veel bombardementen doorgemaakt en is veel historie verloren gegaan. Ondanks alle vernielingen herstelde de stad snel. Gelukkig heeft de industrialisatie van de communisten niet geleid tot het vernielen van de tradities van de stad en heeft dit Debrecen niet veranderd in een industrieel centrum.Zoals overal in Hongarije gebeurde, werden partijen opgericht tot de politieke verandering optraden in het einde van de tachtiger jaren. De eerste vrije gemeentelijke verkiezingenwerden gehouden in 1990 en de stad heeft weer een eigen gekozen lokale regering.

“Calvinistisch Rome”Deze op één na drukste stad van het land heeft vanwege de centrale rol die ze tijdens de Reformatie in de zestiende eeuw speelde de naam het 'Calvinistische Rome' meegekregen.Sedert de middeleeuwen is het een studentenstad, later werd Debrecen één van de centra van de vrijheidsoorlog van 1848–1849.Beeldbepalend voor de stad is de classicistische kerk met haar puriteinse interieur dat 3.000 zitplaatsen bezit en de grootste hervormde kerk van Hongarije is. De leunstoel van Lajos Kossuth (1802–1894) wordt hier als relikwie bewaard. Het Hervormde College (Kálvin tér 16) dankt zijn faam aan zijn vele beroemde studenten. In het 180 jaar oude gebouw vindt u naast een tentoonstelling over onderwijsgeschiedenis en voorwerpen van religieuze kunst ook het originele interieur van een hervormde school, voorbeelden van oude siersmeedkunst, prachtige geweven doeken en beschilderde meubelen. De bibliotheek bevat een half miljoen boeken en is de grootste kerkelijke verzameling van het land.

Het historische Gouden Stier Hotel (Piac u. 11–15) is het oudste hotel van het land dat thans nog in gebruik is. Het in classicistische stijl gebouwde stadhuis (Piac u. 20) maakt het tot één van de mooiste van het land. Zeer bezienswaardig zijn verder de kleine hervormde kerk met de onvoltooide toren (Révész tér), de 'Rode kerk' (Kossuth u.), de synagoge (Pásti u.), de Grieks-katholieke kerk (Attila tér), de Kossuth Lajos Universiteit (Egyetem tér 1) en deSint-Annakathedraal. De molen op de hoek van de Böszörményistraat is de grootste windmolen van Midden-Europa en een industrieel monument. Het Grote Bos (Nagyerdõ) is het geliefde groene deel van de stad. Dit sinds 1939 beschermde natuurgebied herbergteen dierentuin, kermis en botanische tuin. Met het water van het badhuis (Nagyerdei park 1) worden chronische gewrichtsontstekingen, reumatische ziekten, kraakbeenslijtage, gynaecologische kwalen, orthopedische vervormingen en zenuwpijnen behandeld.Bronnen:Hongaars verkeersbureau,Hongarije vakantieland